Όλα τα "’ρθρα του μήνα"
Επιστροφή στην κεντρική σελίδα


ΑΡΘΡΟΝ ΜΗΝΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ


Φίλοι μου,

Όσοι δέν φύγατε γιά διακοπές μπορείτε νά διαβάσετε στο ηλεκτρονικό σας ταχυδρομείο τό άρθρο τό σχετικό μέ τόν "Περιοδονίκην", τό οποίον εδημοσιεύθηκε στό περιοδικό ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ τών μηνών Ιουλίου/Αυγούστου 2004.

Είναι ένα θέμα τό οποίον καθόλου δέν έχει συζητηθή καί νομίζω, ότι είναι ίσως τό σημαντικτώτερο τού αρχαίου ελληνικού τρόπου σκέπτεσθαι. Τό καταχωρώ μέ τήν ευκαιρία τής ενάρξεως τών Ολυμπιακών Αγώνων.

Ο αριθμός τέσσαρα παντοδύναμος ορίζει τήν έναρξιν, τήν πρόοδον, τήν ωρίμανσιν καί τήν ολοκλήρωσιν κάθε έργου μεστού νοήματος καί αρχών στόν φυσικό, αισθητό κόσμο, στόν οποίον εμείς καλούμεθα νά ποιήσωμε καί νά πάθωμε, όπως μάς λέγει ο Πλάτων. Τό "εύ ποιείν" καί τό "εύ παθείν" είναι ο άξων γύρω από τόν οποίον περιστρέφεται η νοητική μας ανάπτυξις.


Ο "ΠΕΡΙΟΔΟΝΙΚΗΣ"
ΚΑΙ Η ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ
(ΔΙΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ)


Οι κορυφές τού Ολύμπου υψούνται στόν "πανδαμάτορα, πυρίπνουν Αιθέρα" τών ουρανών (Ορφικός Ύμνος Αιθέρος).

Οι ευρύστερνοι πρόποδες στηρίζουν τό Ιερό Βουνό.

"Τεττάρων μέν όντων, ως ίσμεν τών μεγίστων καί λαμπροτάτων αγώνων περί τήν Ελλάδα, Ηλείοι μέν Ολύμπια, Δελφοί δέ Πύθια, καί τά εν Ισθμια Κορίνθιοι, Αργείοι δέ τήν τών Νεμέων συγκροτούσι πανήγυριν". (Ιουλιανού, Επιστολαί, 196, αρ. 35).

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι η κορύφωσις τής πορείας τής ανθρωπίνης ψυχής, καθώς οδεύει, αγωνιζομένη μέ όλες της τίς δυνάμεις νά κατακτήση τόν ιερό κότινο. Δέν παίζει ο α θ λ η τ ή ς. Α γ ω ν ίζεται νά υπερβή, όχι τούς συν α γ ω ν ιστάς του, αλλά τόν χθεσινόν του εαυτόν.

Ποιά είναι η προέλευσις τής λέξεως ά θ λ ο ς;

Ο Αέθλιος ήτο υιός τού Διός καί τής Πρωτογενείας καί πρώτος βασιλεύς τής ήλιδος (Απολλ. Α' VII, 3 καί 5). Μετά τόν Ιδαίο Ηρακλή αναφέρεται ότι ο Αέθλιος ήτο ο συνεχιστής τών αγώνων καί εκ τού ονόματός του οι αγωνισταί ωνομάσθησαν αθληταί. (Ευσέβιος, εκδ. Schoene Ι, σελ. 192) Ετιμάτο δέ ο Αέθλιος ως προστάτης τών αγώνων.

’ θ λ ο ς καί α γ ώ ν είναι δύο λέξεις επί τής ουσίας τών εννοιών καί εκπροσωπούν διά τών συγκεκριμένων γραμμάτων τίς αθέατές των πλευρές.

Η λέξις ά θ λ ο ς ή ά ε θ λ ο ς εμπεριέχει, κρυφή καί απειλητική, τήν λέξιν λ ά θ ο ς, τής οποίας η ουσία πρέπει νά κατακτηθή υπό τού α θ λ η τ ο ύ. Τό φωνήεν Ε είναι καθοριστικόν τής ποιότητος τού α - έ - θ λ ο υ, διά τού οποίου αποκαλύπτεται η πορεία πρός τό "γνώθι σαυτόν" τού Ε τού εν Δελφοίς.

Τό λ ά θ ο ς θά καταστή ά θ λ ο ς, όταν μέ τήν καθημερινή προσπάθεια "τού ε ύ   α γ ω ν ίζεσθαι", ο αθλητής βελτιώνει διά τού ε ύ τό ε γ ώ τού χθεσινού του ε α υ τ ο ύ. ’ θ λ ο ς είναι νά υπερβή ο α θ λ η τ ή ς τό λ ά θ ο ς καί νά ανεύρη τό μέτρον διά τής έ σ ω τερικής γνώσεως τού ε α υ τ ο ύ, επαληθεύων τό ρητόν "Νούς υγιής εν σώματι υγιεί". Ο δέ νικητής είναι ο άριστος μεταξύ τών αρίστων.

Τό "ε ύ   α γ ω ν ίζεσθαι" είναι συνδεδεμένον μέ τόν α θ λ η τ ή ν. Τά τέσσαρα γράμματα, πού συνθέτουν τήν λέξιν α γ ώ ν εμφανίζουν τίς τέσσαρες κυριώτερες ιδιότητες τής ουσίας της. ’ γ ω   ά ν ω (τόν ε - αυτόν), α γ ν ό ς ώ ν. Ο α γ ώ ν, εκ τής φύσεως τής κατονομαζομένης λέξεως, ά γ ε ι   ά ν ω τόν α γ ν ό ν   α γ ω ν ι ζ ό μ ε -
νον, ο οποίος αποκεκαθαρμένος ως πρός τήν ολότητα τής σωματικής καί ψυχονοητικής του δομής εκ τών προηγηθέντων τριών Α γ ώ ν ω ν, θά φθάση στήν Ολυμπία.

Σήμερον ελησμονήθη, ότι στόχος τών τεσσάρων Α γ ώ ν ω ν είναι η κατάκτησις καί τών τεσσάρων στεφάνων τών αντιστοίχων Αγώνων, μέ τούς οποίους εστέφθη ο αθλητής, γινόμενος κάτοχος τού τίτλου τού "περιοδονίκου".

"Περιοδονίκης (ο) Επιγρ. μτγν. ο νικήσας κατά τούς αρχαίους γυμνικούς αγώνας περίοδον, ήτοι ο νικήσας καί εις τούς τέσσαρας ιερούς αγώνας, Ολύμπια, Πύθια, Νέμεα καί Ίσθμια: Φίλ. 2, 438, Δίων Κ 63,8". (Δ. Δημητράκου, Μέγα Λεξ. όλης τής Ελλ. Γλώσσης).

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες δέν είναι η αρχή τής πορείας. Η τέλεσις τών ά θ λ ω ν είναι μία συνεχής προσπάθεια υπερβάσεως όλων τών αδυναμιών τού αθλητού. Δέν είναι ο απλός συντονισμός τών δυνάμεων τού σώματός του. Η υπέρβασις τήν αρχήν της έχει στά Νέμεα καί συνεχίζεται στά Ίσθμια καί στά Πύθια. Εάν δέν προϋπάρξη η διαρκής, συνεπής καί σταθερά έφεσις πρός τό Ολυμπιακό Ιδεώδες, η ιερά ’λτις τής Ολυμπίας θά στεφανώση μέν τόν α θ λ η τ ή ν, ο οποίος κατέστη αντάξιος τού κοτίνου, αλλά δέν κατέστη όμως καί "περιοδονίκης".

Τά Οlympic Games, τά Ολυμπιακά Παιχνίδια, είναι μία κακέκτυπος μεταφορά τής εννοίας τών υψίστων ιδανικών καί προτύπων τών Ολυμπιακών Αγώνων. Θλιβερός απόηχος εποχής παρακμής, σήμερον η λέξις G a m e s παραμορφώνει τήν σημασία τής λέξεως α γ ώ ν, εκ τής οποίας παρεκτράπη. Τά Olympic Games έχουν διαστρεβλώσει τό αρχαίον ελληνικόν ιδεώδες καί εξ αγνοίας καί αδυναμίας κατανοήσεως τών τεκταινομένων, παρέκαμψαν τούς ’λλους Αγώνες.
Πανίεροι οι ’λλοι Αγώνες είναι οι πρόποδες, επί τών οποίων στηρίζεται καί ανυψούται η κορυφή, οι Ολυμπιακοί Αγώνες.


Βάσις τά Νέμεα, Ίσθμια, Πύθια μέ κορυφήν τά Ολύμπια
σχηματίζουν τό εσωτερικόν Τετρακτυϊκόν Οικοδόμημα
τής πορείας τής ψυχής πρός τήν "τελείωσίν" της.


Ο Πίνδαρος αφιερώνει στό ανυπέρβλητο μεγαλείο τών Ολυμπιακών Αγώνων τούς πρώτους στίχους τού Πρώτου Ολυμπιονίκου πρός τιμήν τού Συρακουσίου Ιέρωνος.

"’ριστον μέν ύδωρ, ο δέ
χρυσός αιθόμενον πύρ
άτε διαπρέπει
νυκτί μεγάνορος έξοχα πλούτου.
ει δ' άεθλα γαρύεν
έλδεαι, φίλον ήτορ,
μηκεθ' αλίου σκόπει
άλλο θαλπνότερον εν αμέ-
ρα φαεννόν άστρον ερή-
μας δι' αιθέρος,
μηδ' Ολυμπίας αγώνα
φέρτερον αυδάσομεν".


(Νερό! τό πλέον ανεκτίμητο απ' όλα τά αγαθά!
Ο χρυσός, ως φλόγα αναπηδά στό σκότος, αμαυρώνει όλους
τού θησαυρούς τού υπερήφανου τού πλούτου.
Θέλεις τούς αγώνες, ώ ψυχή μου, νανυμνήσεις
μή ζητείς στόν έρημο τόν ουρανό, όταν η ημέρα λάμπει
άστρο πλέον φανερό καί φωτοβόλο από τόν ήλιο.
καί μήν ελπίζεις νά δοξάσεις ένα στίβο , πλέον ένδοξο
από αυτόν τής Ολυμπίας).
(Απόδ. Βασ. Ι. Λαζανά, εκδ. ΙΔΕΟΘΕΑΤΡΟΝ).

Κατά τήν αρχαιότητα τό ολυμπιακόν ιδεώδες καί οι άλλοι αγώνες δέν περιώριζαν τήν ά θ λ η σ ι ν μόνον στό άρρεν φύλο. Καί οι τέσσαρες αγώνες είχαν ανταξίαν εκπροσώπησιν και από τό γυναικείο φύλο. Η σχετική μελέτη τών Anne C. Reese - Ειρήνη Βαλλέρα Ρίκερσον, "ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ" εκδ. ΙΔΕΟΘΕΑΤΡΟΝ, παρέχει τήν τεκμηρίωσιν τής ιστορίας καί τά ονόματα τών αθλητριών. Ονόματα αθλητριών, πού ενίκησαν δέν αναφέρονται μόνον στούς τέσσαρες κυριωτέρους, αλλά καί εις πολλούς άλλους σημαντικούς αγώνες, πού διεξήγοντο στόν Ελληνικόν χώρον.


1. ΤΑ Ν Ε Μ Ε Α:

Συμβολικώς, ο αθλητής τών Ολυπιακών Αγώνων δέν προέκυψε "εξαίφνης" (Πλάτωνος, "Συμπόσιον" 210e) χωρίς νά έχη ήδη αποδείξει τήν σταθεράν του προσήλωσιν στά ιδεώδη τής Ελληνικής Φυλής καί στίς ηθικές αξίες τής Αρετής.

Αθέατος πρωταγωνιστής τών Νεμείων καί Ισθμίων Αγώνων, τό Ιερό Παιδί, η Νέα Ψυχή, ασχέτως γένους, αρσενική ή θηλυκή, συντελούν στήν αφύπνισιν διά τήν έναρξιν τής πορείας τής ψυχής μέχρι τής "τελειώσεώς" της. Η αέναος προσπάθεια τού "εύ αγωνίζεσθαι" διά τού "εύ παθείν" είναι αθέατος..

Πανελλήνια εορτή, τά Νέμεα ετελούντο κάθε δύο έτη πρός τιμήν τού Νεμείου Διός. Ήσαν Αγώνες μέ νεκρικό χαρακτήρα εις ανάμνησιν τού μικρού Οφέλτου/Αρχεμόρου, υιού τού τοπικού βασιλέα Λυκούργου, ηγεμονίδου καί ιερέως τής Νεμέας καί τής Αμαζόνος, βασιλίσσης τής Λήμνου Υψιπύλης. Όφις/δράκων δαγκώνει τό παιδί, πού πεθαίνει.

Νεκρικοί Αγώνες μέ πρωταγωνιστάς παίδας, οι οποίοι θνήσκουν, είναι τά Νέμεα καί τά Ίσθμια, καθώς αναγνωρίζεται, ότι στά αρχικά στάδια η ψυχή, αναγεννηθείσα, συναντά εμπόδια κατά τήν διαδρομή πρός τήν τελειοποίησίν της. Συμβολικός είναι ο όρος "παιδική ψυχή" καί σημαίνει τήν άρτι αφυπνισθείσα ψυχή, ασχέτως τής βιολογικής της ηλικίας.

Πινδάρου, Όγδοος Νεμεόνικος, απόδ. ως ανωτέρω.

"Αύξεται δ' αρετά, χλωραίς εέρσαις
ως ότε δένδρεον έσσει,
<εν σοφοίς> ανδρών αερθείσ'
εν δικαίοις τε πρός υγρόν αιθέρα".

(Όπως η πρωϊνή δροσιά τό δέντρο ανασηκώνει,
η αρετή, πού οι ποιητές εγκωμιάζουν
καί οι Δίκαιοι, τήν μεγαλώνει, τήν υψώνει
στόν αιθέρα τόν υγρό).

Τετρακτύς τής Αρετής: η σωφροσύνη, η ανδρεία, η φρόνησις καί η δικαιοσύνη είναι τό βάθρον επί τού οποίου θά στεφανωθή, όχι τό σώμα, αλλά η ψυχή τού παιδιού/Οφέλτου/Αρχεμόρου.

Πρόσχημα, οι σωματικές επιδόσεις αφαιρούν τήν διάκρισι τής, επί τής ουσίας, προσπαθείας, καθώς προβάλλουν μόνον τό εξωτερικό περίβλημα τού γυμνού σώματος. Ένδυμά των τό ψυχικό σθένος παραμένει αόρατον.

Ο α θ λ η τ ή ς σήμερα γίνεται καλύτερος από χθές, αλλά ο φ ε ί λ ε ι, ως παίς
Ο φ έ λ τ η ς/Αρχέμορος τού πρώτου αγώνος τών Νεμείων, νά είναι ολιγώτερο καλός από αύριο διά νά αποκομίση τό πραγματικόν ό φ ε λ ο ς τών προσπαθειών του.

"Έμπα, καίπερ έχει βαθεί-
α ποντιάς άλμα
μέσσον, αντίτειν' επιβου-
λία. σφόδρα δόξομεν
δαΐων υπέρτεροι εν
φάει καταβαίνειν....".

(Ναί κι' άν είσαι ώς τή μέση βυθισμένος
στό κύμα τό θαλάσσιο, ωστόσο μάθε
τίς παγίδες καί τούς σκοπέλους ν' αποφεύγεις.
Θά ιδείς: θά προσεγγίσουμε τή γής ακτινοβόλοι
καί νικητές, τών αντιπάλων τών εχθρών μας).
(Πινδάρου, Τέταρτος Νεμεόνικος, 36, απόδ. ως ανωτέρω).

Ο Ο φ έ λ τ η ς/Α ρ χ έ μ ο ρ ο ς είναι ο ο φ ε ί λ ω ν νά αναγνωρίση τήν ανάγκην τής α ρ χ ή ς τού μ ό ρ ο υ/θανάτου τού παλαιού γηΐνου εαυτού διά νά στεφθή η ψυχή μέ σέληνον κατά τόν Αγώνα τών Νεμείων. Η νύκτα τής ψυχής αντικατοπτρίζεται στό σύμβολον τού ημίφωτος τής σελήνης, τής θνητής μας υπάρξεως. Τό σκότος καί τό υγρό περιβάλλον τής μήτρας/μητέρας/σελήνης/ σέληνον διαδέχονται ο αέρας καί τό φώς μέ τήν γέννησιν/ανατολήν τού ηλίου τής ψυχής.

Τό σέληνον συγγενής τής σελήνης, είναι τό σεληνιακό σύμβολο τού ημίφωτος τής νυκτός, εντός τού οποίου υπάρχει "δυνάμει" καί κυοφορείται "αεί εν παντί" η έλευσις τής ημέρας/φωτός/ φάους/σοφίας.

Σ Ο Φ Ι Α

Ο Φ Ι Σ + Α

Φ Α Ο Σ + Ι

Κοινά είναι τά δύο πρώτα γράμματα Ο Φ - τών λέξεων Ο φ - έλτης καί Ό φ - ις. Δαγκωθείς ο παίς υπό ό φ ε ω ς, σημαίνει τήν μέθεξιν του μετά τής σ ο φ ί α ς τού ό φ ε ω ς, η οποία διοχετεύεται μέσω τού Ι + ερού Φ ά ο υ ς στό παιδί, τό οποίον μανθάνει ότι ο μ ό ρ ο ς τού σώματος είναι η γέννησις τής ψυχής εις τό αόρατον πεδίον (Πλάτωνος, "Φαίδων" 77Β - 77Ε καί 82 - 84).

Ι (ερόν) Φ ά ο ς είναι ο ασυναίρετος τύπος τής λέξεως φ ώ ς, τό οποίον εφεξής θά
ο φ ε λ ή τόν Ο φ έ λ τ η, τόν κατέχοντα τόν σεληνιακόν στέφανον τής γνώσεως τού
μ ό ρ ο υ τού δράκοντος/ ό φ ε ω ς.


2. ΤΑ Ι Σ Θ Μ Ι Α:

Πινδάρου, Έκτος Ισθμιόνικος, απόδ. ως ανωτέρω

"Ει γάρ τις ανθρώπων δαπάνα τε χαρείς
καί πόνω πράσσει θεοδμάτους αρετάς,
σύν τέ οι δαίμων φυτεύει
- δόξαν επήρατον, εσχατιαίς ήδη πρός όλβου
βάλλετ' άγκυραν θεότιμος εών".

(Ένας θνητός όταν αρέσκεται νά δαπανά
καί νά ενασκεί τίς αρετές, πού τού έχουν οι θεοί εμφυσήσει,
τότε κι ο θεός σ' αυτόν τήν περιπόθητη προσφέρει δόξα,
καί έχει πλέον τήν άγκυρα στίς μακρυνές ακτές τής ευτυχίας ρίξει.
Τιμάται απ' τούς αθάνατους).

Πανελλήνια επίσης νεκρική εορτή τά Ίσθμια, ετηρούντο πρός τιμήν τού Ισθμίου Ποσειδώνος κάθε τριετία. Δεύτερο Ιερό Παιδί, ο Μ ε λ ι κ έ ρ τ η ς / Π α λ α ί μ ω ν ανευρέθη πνιγμένος πλησίον πεύκου/πίτυος, όταν μαζύ μέ τήν μητέρα του Ινώ ανευρέθη στίς Σκιρωνίδες Πέτρες από τόν βασιλέα τής Κορίνθου Σίσυφο (1259/8 π.Χ.). Κατά παραγγελία τών Νηριήδων, ο βασιλεύς θέλησε νά τιμήση τόν ανηψιό του, εγκαθιδρύων τούς Ιερούς Αγώνες στά Ίσθμια.

Ποσειδών, ο τιμώμενος θεός, είναι ο Ίσθμιος άρχων τών συναισθηματικών υδάτων καί τής αμφιθυμίας. Ο Ισθμός, λαιμός Στερεάς/Πελοποννήσου, πλαισιούται καί από τάς δύο πλευράς μέ τό στοιχείο τού ύδατος. Δηλαδή ο Ποσειδών έχει αμφίπλευρον εξουσίαν επί τής ψυχής, όσο διάστημα αυτή είναι ένσαρκος.

Ο Μ ε λ ι κ έ ρ τ η ς, κατέχει ήδη τόν στέφανον τής σελήνης τού Ο φ έ λ τ ο υ/Αρχεμόρου. Ανεγνώρισε τήν Αρχικήν Εξουσίαν τού μ ό ρ ο υ/θανάτου ως αιτία νέας ενσαρκώσεως τής ψυχής. Εις τά Ίσθμια ο φ ε ί λ ε ι νά συν - κ ε ρ ά σ η, αναμειγνύων τά ασταθή, ύπουλα συναισθηματικά ρεύματα τής ψυχής, μέ μ έ λ ι, τήν ιερή προσφορά τών θνητών στούς θεούς.

Μ έ λ ι - Κ έ ρ τ η ς, εκ τού ρήματος "κ ε ρ ά ν ν υ μ ι, αναμειγνύω, ενώνω, ανακατώνω υγρά, κυρίως οίνον μέ ύδωρ, ίνα ποιήσω κράμα εξ αυτών....".
(Δ. Δημητράκου, Εγκ. όλης τής Ελλ. Γλώσσης).

Τά θαλάσσια ύδατα τών δακρύων αναμεμειγμένα μετά τού μ έ λ ι τ ο ς τών μ ε λ ι σ -
σ ώ ν θά εξαλήψουν τίς πικρίες τού βίου. Διότι τό μ έ λ ι, έχει συλλεγεί υπό τών μελισσών από τά εκλεκτότερα άνθη τής γής. Τροφή τών ανθέων, οι ακτίνες τού ηλίου, έχουν καταστή τό απαύγασμα τής ηλιακής δυνάμεως, ενεργείας, γλυκύτητος καί σοφίας.

Κατά τό διάστημα αυτό η ψυχή τού Π α λ α ί μ ο ν ο ς παρουσιάζει τήν π α λ α ι ά ν ε μ μ ο ν ή ν της, νά παραμένη προσκεκολλημένη στίς προηγηθείσες αντιλήψεις τών συναισθηματικών της δεσμεύσεων/ υδάτων. Αυτές εκπροσωπούνται υπό τού υγρού α ί μ α τ ο ς τής π α λ α ι ά ς της μνήμης, δήλα δή τών προηγηθεισών της ενσαρκώσεων.

Ο αγωνιζόμενος, ως Μελικέρτης/Παλαίμων/νήπιον, εστέφετο κατ' αρχάς μέ στέφανον πίτυος/πεύκου, ιερόν δένδρον τού Ποσειδώνος. Εν συνεχεία μέ σέληνον καί εκ νέου ο στέφανος από κλαδί πίτυος/πεύκου εδίδετο στόν νικητήν.

Η συμβολική τής επιλογής τών φυτών είναι αποκαλυπτική τής εξελικτικής πορείας τής ψυχής. Στήν παρούσα φάσιν η ψυχή, πλησίον τής θαλάσσης, είναι άκαρπος. Ούτε γονιμοποιεί, αλλά ούτε είναι εις θέσιν νά γονιμοποιήση. Ο Σχολιαστής τού Πινδάρου (Ολυμπ. ΙΓ' 45) καί ο Πλούταρχος ("Συμποσιακά" Ε', 675D κ. εξ.). παρέχουν σχετικάς πληροφορίας (Λάμπρος Σ. Βρεττού, 'ΛΕΞΙΚΟ ΤΕΛΕΤΩΝ, ΕΟΡΤΩΝ ΚΑΙ ΑΓΩΝΩΝ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, εκδ. ΚΟΝΙΔΑΡΗ).


3. ΤΑ Π Υ Θ Ι Α:

Πινδάρου, Πρώτος Πυθιόνικος, 98, απόδ. ως ανωτέρω.

Τό δέ παθείν εύ πρώτον αέθλων.
εύ δ' ακούειν δευτέρα μοίρ'
αμφοτέροισι δ' ανήρ
ός άν εγκύρση καί έλη,
στέφανον ύψιστον δέδεκται".

(Η ευτυχία είναι τό πρώτιστο καλό,
καί είναι τό δεύτερο η φήμη η αγαθή.
Αυτοί πού κατέκτησαν καί τά δύο αυτά,
καταξιώθηκαν καί τό υπέρτατο στεφάνι).

Οι τρίτοι Αγώνες, τά Πύθια, ιδρύθησαν υπό τού ιδίου τού Απόλλωνος καί ετηρούντο κάθε τέσσαρα έτη. Σέληνος καί πίτυς, σύμβολα νεκρικά, τών δύο προηγηθέντων Αγώνων είχαν αφομοιωθή από τήν ψυχήν. Η καθολική όμως γνώσις δέν έχει εμφανισθή, καθ' ότι οι δύο θάνατοι παίδων επισημαίνουν τήν επικειμένην ενηλικίωσιν καί τήν ανάγκην προετοιμασίας διά μίαν αναμέτρησιν εις τό νοητόν πεδίον.

Στούς Πυθικούς Αγώνες ο ίδιος ο θεός τού μέτρου αγωνίζεται κατά τού όφεως/δράκαινας στήν πετρώδη Πυθώ (Ομηρικός ύμνος στόν Απόλλωνα, 183). Οι πρώτοι Πυθικοί Αγώνες ήσαν μουσικοί Αγώνες καί όχι αθλητικοί. Η μετάβασις εκ τού αισθητού εις τό νοητόν είναι ενδεικτική τής φύσεως τών Πυθικών Αγώνων, τών οποίων η αφετηρία δέν είναι η άθλησις, αλλά η μουσική. Αργότερον προσετέθησαν ιππικοί καί γυμνικοί αγώνες.

Οι Πυθικοί Νόμοι ήσαν αγώνισμα αυλού (αυλωδίας) εις τόν οποίον συμμετείχαν ο αυλωδός καί ο αυλητής. Ο υμνών τόν θεόν ωνομάζετο αυλωδός καί ο παίζων τόν αυλόν αυλητής. Τό περιεχόμενον ήτο σχετικό μέ τόν αγώνα, πού διεξήγε ο Απόλλων κατά τής Δράκαινας/όφεως (Ομηρικός Ύμνος στόν Απόλλωνα, 300).

Τό σύμβολον ό φ ι ς, ως δράκαινα, εκφράζει δυνάμεις αντιθετικάς πρός εκείνας τού ηλιακού όφεως (καταλυτική η παρουσία τού όφεως στά Νέμεα) καθώς στήν Πυθώ, αρχική ονομασία τών Δελφών, εκπροσωπείται η ελώδης σήψις διά τής ανυπαρξίας ροής τών υδάτων. Η δράκαινα/όφις μάχεται σθεναρώς κατά τών νέων τάσεων καί ιδεών, τάς οποίας εκπροσωπεί ο Απόλλων. Ο Φοίβος, φώς τής καρδιάς καί τού νού, επιτρέπει τήν αναγνώρισιν τών γεγονότων, τών όντων καί τών μελλόντων διά τής ευκρινίας τών ορθών συλλογισμών.

Τέσσερεις ημέρες μετά τήν γέννησίν του (Αθ. Σταγειρίτης, ΩΓΥΓΙΑ, τόμος Α, σελ. 385), ο εκατηβελέτης Απόλλων διεξάγει τόν αγώνα κατά τής σήψεως/όφεως/δράκαινας. Ο αριθμός τών τεσσάρων ημερών δέν είναι τυχαίος. Συμβολικώς αναφέρεται στήν υλοποίησιν τών μορφών, διότι είναι ο αριθμός τής ολοκληρώσεως τών μορφικών όντων στό φυσικό πεδίον διά τής αρμονικής συνεργασίας τών τεσσάρων στοιχείων (γή, ύδωρ, αήρ, πύρ).

Μετά τήν τετάρτην ημέρα ο Απόλλων είναι γνώστης καί κυρίαρχος τής χρήσεως τών στοιχείων εις αμφότερα τά πεδία, νοητό καί αισθητό. Συνεπώς ο αγών, τόν οποίον διεξάγει ο ίδιος ο "εκατηβελέτης" θεός τού πνευματικού φωτός στό φυσικό πεδίον είναι καθοριστικός. Δίδει τό πρότυπον τού συγκερασμού τών στοιχείων, διά τών οποίων ο α θ λ η τ ή ς θά νικήση τήν σήψιν καί τό τέλμα τού εφησυχασμού.

Πύθω σημαίνει σήπω, ποιώ τι σαθρόν, προξενώ σήψιν. Πυθώ η χώρα όπου κείται η πόλις τών Δελφών. Πύθων, ο υπό τού Απόλλωνος φονευθείς δράκων. (Μέγα Λεξ. όλης τής Ελλ. Γλώσσης, λήμμα πύθω).

Πύθιος, εκ τού αορ. β' έπυθον τού ρήματος πυνθάνομαι, σημαίνει προσέρχομαι ερωτών καί αναμένω χρησμόν από τόν Θεόν.

Ο Απόλλων καθίσταται Πύθιος, αφού εξοντώσει τήν Δράκαινα, πού ζεί στό σκότος μέσα στά ελώδη ύδατα τής αποσυνθέσεως καί τής δυσοσμίας. Ο αθλητής/ικέτης θά καταστή ο ίδιος πύθιος, γνωρίζων τά παρελθόντα, τά τρέχοντα καί τήν έκβασι τών μελλόντων, αφού εξοντώσει τήν σκοτεινή, εσωτερική του δράκαινα, τής κατεστημένης αντιλήψεως καί τού ανενδότου δογματισμού. Η εσωτερική δράκαινα, εις κατάστασιν σήψεως, δέν αποδέχεται τήν επερχομένην αλλαγήν τής ελεύσεως τής καθαρότητος τού φωτός, τού Φοίβου Απόλλωνος (Πλουτάρχου, "Περί τού Εί τού εν Δελφοίς", 20).

Θά κατορθώση αγωνιζόμενος ο αθλητής

α. μέ τήν συμπαράστασιν τού Νεμείου Διός, ως Οφέλτης/Αρχέμορος, νά καταπολεμήση τά γηϊνα πάθη τού σώματος, πού οδηγούν στόν μόρο/θάνατο, αφομοιώνων τήν σοφίαν τού Δράκοντος Όφεως (Νέμεα);

β. μέ τήν αρωγήν τού Ισθμίου Ποσειδώνος, ως Μελικέρτης/ Παλαίμων νά ηρεμήση τήν συναισθηματική τρικυμία, πού δημιουργεί, αναταράσσων τά ύδατα μέ τήν τρίαινά του, ο Ποσειδών (Ίσθμια);

γ. μέ τήν βοήθεια τού Πυθίου Απόλλωνος νά διαλύση τήν σήψιν τής δράκαινας/ό φ ε ω ς καθεστηκυίας, εφησυχασμένης αδρανείας τών σκέψεων (δράκαινα), σοβαρωτέρας όλων τών ασθενειών τής ψυχής;


Σωματικά πάθη (στοιχείον γής, Οφέλτης/Αρχέμορος),
συναισθηματική αστάθεια (στοιχείον ύδατος, Μελικέρτης/Παλαίμων καί
νοητικός εφησυχασμός (έλλειψις στοιχείου)

πρέπει πρώτα νά υπερνικηθούν, καταβάλλουσα η ψυχή τεραστίους Αγώνες πρίν καταστή αυτοσυνείδητος καί φθάση στόν τελικόν τών Αγώνων. πρίν φθάση μέ τήν αφήν τής φλόγας (στοιχείον πυρός) στό Ολυμπιακό Στάδιο καί, αφού αγωνισθή, νά στεφθή μέ τόν κότινον τής ελαίας, κότινον αθανασίας....

Είναι εντυπωσιακόν τό γεγονός, ότι τά τέσσαρα στοιχεία τής φύσεως ευρίσκονται εις φυσικήν διαδοχικήν εξέλιξιν μέ τήν σειράν τών Αγώνων.


4. ΤΑ Ο Λ Υ Μ Π Ι Α:

"’πονον δ' έλαβον χάρμα παύροί τινες,
έργων πρό πάντων βιότω φάος".

(Λίγοι είναι αυτοί, πού δίχως επώδυνες προσπάθειες,
κατέκτησαν τήν νίκη, πού η λάμψη της
θά καταγαύσει τή ζωή τους, ως αντίτιμο τού μόχθου τους).
(Πινδάρου, Δέκατος Ολυμπιόνικος, 22, απόδ. Βασ. Ι. Λαζανά).

’ θ λ ο ς είναι η υπέρβασις, τήν οποίαν η ψυχή καλείται νά πραγματοποιήση, εφ' όσον διακαώς επιθυμεί, αυτοκίνητος ("Φαίδρος" 245C), νά ανέλθη στίς υψηλές κορυφές τού Ολύμπου, στόν "υψιφανή Αιθέρα, κόσμου στοιχείον άριστον" (Ορφικός Ύμνος Αιθέρος) τής δικαιοδοσίας τού Διός.

Η ατομικοποίησις τής οντότητός της διά τού Οφέλτου /Αρχεμόρου, ο συναισθηματικός έλεγχος διά τού Μελικέρτου/Παλαίμονος, μέσω τής αυτοσυνειδησίας τού "γνώθι σαυτόν" τού Πυθίου Απόλλωνος, θά τής επιτρέψουν τήν ανοδικήν πορείαν πρός τά Ολύμπια δώματα.

Η αφή τής φλόγας τής Ολυμπιακής δάδας είναι τό σύμβολο τής ενάρξεως τών Ολυμπιακών Αγώνων. Εάν δέν εγίνετο η αφή τής δάδας, η έναρξις ανεβάλλετο ή καί ακόμη εματαιούτο. Ποία είναι η συμβολική σημασία τού αφής τής φλόγας, ώστε νά έχη τήν δύναμιν νά ματαιώση τό μέγιστον τών γεγονότων τής τετραετίας;

Αφή φλόγας είναι η σύνδεσις τού ορατού μέ τόν αόρατον κόσμον. Είναι ο φωτισμός τών ψυχών τών αθλητών, οι οποίοι προσλαμβάνουν τό άσβεστον πύρ τών θείων πεδίων μέ τόν συμβολισμόν τής αφής τής δάδας, τήν ιερωτέραν όλων τών στιγμών όλων τών Αγώνων τής ψυχής. Οι αθληταί τότε μετουσιούνται από σκοτεινές καί περιπλανώμενες σκιές χωρίς γνώσιν τού τελικού των προορισμού, εις όντα φωτισμένα μέ επίγνωσιν τής αιωνιότητος τής υπάρξεώς των.

"Θάξαις δέ κε φύντ' αρετά ποτί
πελώριον ορμάσαι κλέος
ανήρ θεού σύν παλάμα".

(Αυτός, πού εκ γενετής είναι γενναίος,
αναθερμαίνοντας μέ τή βοήθεια τών θεών τό θάρρος του
είναι βέβαιο, μεγάλη, περίοπτη, θά κατακτήσει δόξα).
(Πινδάρου, Δέκατος Ολυμπιόνικος, 20, απόδ. Βασ. Ι. Λαζανά).

Ο κότινος, από τήν ’λτι τού Ναού τού Ολυμπίου Διός, είναι τό μοναδικόν έπ α θ λ ο ν τής ψυχής, τό οποίον λαμβάνει ο αθλητής επί τής γής.

Συγχρόνως είναι η αναγνώρισις τής αξίας τής ψυχής καί όχι τού σώματος τού α θ λ η τ ο ύ, πού α γ ν ό ς ώ ν, η γ ω ν ίσθη μέ σκοπόν νά αναρριχηθή ά ν ω, νά φθάση στήν κορυφή, στό ιερόν Έδος τών Θεών, συνδαιτημών τών Θείων Όντων, στό αιθερικόν "υψιμέλαθρον" ανάκτορον τού Διός (Ορφικός Ύμνος Αιθέρος καί πέμπτον τό στοιχείον τού αιθέρος).

Νέμειος Ζεύς, Ίσθμιος Ποσειδών, Πύθιος Απόλλων, εποπτεύουν τήν πορεία τής ψυχής μέχρι τήν τελικήν ευθεία, όταν φθάνη ο "Περιοδονίκης" στό Ολυμπιακό Στάδιο υπό τήν αιγίδα τού Διός.

Ζεύς, η αρχή τού κύκλου τών ά θ λ ω ν καί
Ζεύς, η, ανά τέσσαρα ηλιακά έτη, "τελείωσίς" του.

Σημ. Α Οι αναγραμματισμοί ακολουθούν τούς κανόνας, οι οποίοι προέκυψαν κατόπιν λεπτομερούς μελέτης τού διαλόγου "Κρατύλος" τού Πλάτωνος. Αναπτύσσονται μέ πολλά παραδείγματα στά δύο βιβλία τής συγγραφέως Αλτάνης "ΑΡΡΗΤΟΙ ΛΟΓΟΙ", εκδόσεων ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ,

α. "Επίδαυρος, Θόλου Αποκάλυψις" καί
β. Θεοί, Σύμβολα καί Αρχέτυπα τών Ελλήνων".


Σημ. Β Το παρόν κείμενο μετεγράφη από πολυτονικό σε μονοτονικό, επειδή η πλειοψηφία των αναγνωστών δεν διαθέτει πολυτονιστή.

Ως εκ τούτου είναι ευνόητο να υπάρχουν λάθη στον τονισμό που η έλλειψις χρόνου δεν μας επιτρέπει να διορθώσουμε δεδομένου ότι η ουσία του κειμένου δεν αλλοιώνεται.

Βιβλιογραφία:

1. Πινδάρου, ΕΠΙΝΙΚΟΙ, εκδ. ΙΔΕΟΘΕΑΤΡΟΝ.
2. Ομηρικός Ύμνος πρός Απόλλωνα Πύθιον, εκδ. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΕΣΤΙΑΣ.
3. Ορφικοί Ύμνοι, εκδ. ΗΛΙΟΣ.
4. Ύμνος Καλλιμάχου πρός Απόλλωνα, εκδ. ΗΛΙΟΣ.
5. Παυσανίου, Ελλάδος Περιηγήσεις, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε.
6. Απολλοδώρου, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, εκδ. ΚΑΚΤΟΣ
7. Αλ. Ρ. Ραγκαβή, Λεξ. τής Ελλ. Αρχαιολογίας, εκδ. Α. ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ.
8. Δ. Δημητράκου, Μέγα Λεξ. όλης τής Ελλ. Γλώσσης
9. Μεγάλη Εγκ. ΠΥΡΣΟΥ
10. Αθ. Σταγειρίτου, ΩΓΥΓΙΑ, εκδ. ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨΙΣ
11. Πλάτωνος, "Κρατύλος", "Φαίδρος", "Συμπόσιον" καί "Φαίδων", εκδ. ΠΑΠΥΡΟΣ
12. Πλουτάρχου, "Περί τού Εί τού εν Δελφοίς", εκδ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ.
13. Πλουτάρχου, "Συμποσιακά", εκδ. ΚΑΚΤΟΣ
14. Λάμπρου Σ. Βρεττού, "Λεξικό Τελετών, Εορτών καί Αγώνων τών Αρχαίων Ελλήνων", εκδ. ΚΟΝΙΔΑΡΗ.
15. ’ννα Ρήζ - Ειρήνη Βαλλέρα Ρίκερσον, "ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ', εκδ. ΙΔΕΟΘΕΑΤΡΟΝ

Α λ τ ά ν η, Π. Φ., 7 Αυγούστου 2004


Όλα τα "’ρθρα του μήνα"
Επιστροφή στην κεντρική σελίδα